तेलंगणातील संगारेड्डी जिल्ह्यातील पेशावर मॉल औद्योगिक परिसरात असलेल्या एका रासायनिक कारखान्यात झालेल्या भीषण स्फोटात किमान ३५ कामगारांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला आहे. या घटनेने पुन्हा एकदा राज्यातील औद्योगिक सुरक्षा मानकांवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण केले आहे.
नेमके काय घडले?
पतंजली येथील सगाची केमिकल्स कारखान्यात एक भीषण दुर्घटना घडली. प्राथमिक माहितीनुसार, कारखान्यातील एक रिअॅक्टर (reactor) नियमित कामकाजादरम्यान अचानक फुटला. विशेष म्हणजे, हा स्फोट इतका भीषण होता की, त्याने कोणतीही पूर्वसूचना दिली नाही, परिणामी कामगारांना सावध होण्याची संधीच मिळाली नाही. अंदाजानुसार, सकाळी ८.१५ ते ९.३५ दरम्यान हा स्फोट झाला असावा, शक्यता आहे की तो रिअॅक्टरमधील एका रासायनिक अभिक्रियेमुळे (biochemical reaction) घडला.
स्फोटाच्या तीव्रतेमुळे कारखान्याची औद्योगिक शेड अक्षरशः सपाट झाली आणि कामगार अनेक फूट दूर फेकले गेले. याव्यतिरिक्त, स्फोटानंतर तात्काळ मोठ्या प्रमाणात आग लागली, ज्यामुळे परिस्थिती अधिकच गंभीर बनली.
बचावकार्य आणि मृतांचा आकडा
घटनेची माहिती मिळताच राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दल (NDRF), राज्य आपत्ती प्रतिसाद दल (SDRF), स्थानिक अग्निशमन दल आणि पोलीस तात्काळ घटनास्थळी दाखल झाले. जिल्हा पोलीस अधीक्षक, पायितोज भाटिया यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, सुरुवातीला सहा कामगारांचा जागीच मृत्यू झाला. त्यानंतर ढिगारा हटवताना आणखी ३१ मृतदेह सापडले. दुर्दैवाने, रुग्णालयात उपचारादरम्यान आणखी तिघांचा मृत्यू झाल्याने मृतांचा एकूण आकडा ३५ वर पोहोचला आहे. बचाव कार्याचा शेवटचा टप्पा अजूनही सुरू आहे.
बचावकार्यात दोन अग्निशमन रोबोट्सचाही वापर करण्यात आला, ज्यामुळे आग विझवण्याचे आणि ढिगारा हटवण्याचे काम अधिक प्रभावीपणे करता आले.
शासकीय प्रतिक्रिया आणि पुढील पाऊले
या हृदयद्रावक घटनेनंतर रंगनाचे मुख्यमंत्री, ए. व्ही. वेंटरेंडी, यांनी आपल्या मंत्रिमंडळातील काही सदस्यांसह घटनास्थळाला भेट देऊन परिस्थितीची पाहणी केली. राज्य आरोग्यमंत्र्यांनी माहिती दिली की, राज्य सरकारने बचाव आणि मदत कार्यासाठी सर्व आवश्यक संसाधने उपलब्ध करून दिली आहेत.
या स्फोटाचे कारण शोधण्यासाठी आणि भविष्यात असे अपघात टाळण्यासाठी उपाययोजना सुचवण्यासाठी राज्य सरकारने एक पाच सदस्यीय चौकशी समिती स्थापन केली आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनीही या घटनेबद्दल दुःख व्यक्त केले असून, पीडितांच्या कुटुंबियांना आर्थिक मदतीची घोषणा केली आहे.
औद्योगिक सुरक्षेवर पुन्हा एकदा प्रश्नचिन्ह
सगाची इंडस्ट्रियल लिमिटेडने (Sagachi Industrial Limited) या घटनेनंतर संगारेड्डी येथील आपले कामकाज ९० दिवसांसाठी तात्पुरते स्थगित केले आहे. कंपनीच्या वेबसाइटनुसार, ते अॅक्टिव्ह फार्मास्युटिकल इनग्रेडिएंट्स (APIs) आणि इतर रासायनिक उत्पादने तयार करतात.
हा अपघात केवळ सगाची केमिकल्ससाठीच नाही, तर संपूर्ण संगारेड्डी-पेशावर मॉल औद्योगिक कॉरिडॉरसाठी एक मोठी धोक्याची घंटा आहे. या पट्ट्यात यापूर्वीही अनेक औद्योगिक अपघात घडले आहेत, ज्यामुळे या भागातील कंपन्यांच्या सुरक्षा मानकांवर आणि त्यांच्या अंमलबजावणीवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. या दुर्घटनेतून योग्य धडा घेऊन औद्योगिक सुरक्षा नियम अधिक कडक करणे आणि त्यांची प्रभावी अंमलबजावणी करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
